بر اساس مواد ۴۱، ۴۲ و ۴۴ قانون مدیریت خدمات کشوری استخدام افراد در دستگاههای اجرای مستلزم داشتن شرایط عمومی استخدام، شرایط احراز مشاغل، مدرک تحصیلی دانشگاهی مرتبط و بر اساس مجوزها و پس از پذیرفته شدن در امتحانات عمومی و تخصصی (از طریق انتشار آگهی) امکانپذیر میباشد. لازم به ذکر است که جذب نیرو در شرکتهای هواپیمایی نیز به صورت مستقل از این سازمان برنامهریزی شده و صورت میپذیرد.
در سال ۱۳۲۸ با تصویب قانون هواپیمایی کشوری به صورت اداره کل مستقلی با نام «اداره کل هواپیمایی» تاسیس گردید. متعاقباً، براساس ماده (۴) قانون «تغییر نام وزارت راه و ترابری» مصوب ۱۳۵۳ این اداره کل از وزارت راه منتزع و با نام سازمان هواپیمایی کشوری به وزارت جنگ سابق، انتقال یافت. مجدداً، در سال ۱۳۵۷ طبق مصوبه شورای عالی انقلاب سازمان هواپیمایی کشوری به وزارت راه منتقل گردید و نهایتاً به موجب ماده (۵) قانون هواپیمایی کشوری اصلاحی ۱۳۶۷ به صورتی سازمانی مستقل به نام سازمان هواپیمایی کشوری وابسته به وزارت راه و ترابری تاسیس گردید.
در آذر ماه ۱۳۲۳ شرکت سهامی هواپیمایی ایران که یک شرکت خصوصی بود با سرمایه عدهای از بازرگانان برای حمل و نقل هوایی کشوری تشکیل و از سال ۱۳۲۵ شروع به فعالیت نمود. شرکت مذکور برای اولین بار سرویسهای منظمی بین برخی مراکز استانها برقرار نمود. در سال ۱۳۳۷ شرکت هواپیمایی دیگری به نام شرکت هواپیمایی پارس که آن نیز با سرمایه عدهای از تجار تشکیل شده بود به فعالیت حمل و نقل هوایی منحصراً بین ایران و کشورهای خارجی و بیشتر در زمینه حمل بار پرداخت. در سال ۱۳۴۵ مطابق با قانون «تاسیس شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و مقررات بهرهبرداری هوایی کشوری» دولت با خرید سهام شرکتهای هواپیمایی ایران و پارس، شرکت هواپیمایی ملی ایران را برای حمل و نقل مسافر و بار و محمولات پستی تاسیس نمود.
معمولاً اصطلاحات تخصصی مورد استفاده در دفاتر سازمان، در فصل ابتدایی دستورالعملهای تخصصی و آییننامههای اجرایی مرتبط با آن واحد تخصصی درج میگردد که در سامانه قوانین و مقررات پورتال سازمان موجود میباشد. و البته برای آشنایی بیشتر با لغات و اصطلاحات تخصصی صنعت، لغتنامههای بسیاری به زبان انگلیسی برای استفاده تخصصی ذینفعان وجود دارد.
تاریخچه تاسیس سازمان هواپیمایی کشوری قبلاً ذکر شد. در خصوص شرح وظایف و اختیارات سازمان هواپیمایی در وهله اول میتوان به ماده (۵) قانون هواپیمایی کشوری مصوب ۱۳۲۸ اشاره نمود: ایجاد، توسعه، بهرهبرداری و نگهداری فرودگاهها و دستگاههای ناوری و مخابراتی، رادیویی و تلگرافی و تلفنی مخصوص تنظیم رفتوآمد هواپیماها و تامین بیخطری پرواز آنها؛ نظارت در فعالیت هواپیمایی کشوری طبق مقررات جهت جلوگیری از مخاطرات و حفظ مصالح عمومی.
با پیوستن ایران به کنوانسیون شیکاگو در سال ۱۳۲۸ و تصویب قانون هواپیمایی کشوری توسط مجلس شورای ملی؛ به منظور اجرای این قانون و ماده ۵ اصلاحی آن در سال ۱۳۶۷ سازمان هواپیمایی کشوری تاسیس و به عنوان نماینده حاکمیت، متولی این بخش از حمل و نقل به منظور جابجایی بار و مسافر شده است.
دستگاههای حاکمیتی و نظارتی از جمله سازمان برنامه و بودجه کشور به منظور تدوین برنامههای بلندمدت و میانمدت مثل چشمانداز ۱۴۰۴ و برنامههای توسعه پنجساله در بخش حمل و نقل هوایی، نظر این سازمان را نافذ میدانند.
طبق قانون هواپیمایی کشوری، رئیس این سازمان تنها معاون وزیر راه و شهرسازی در بخش حمل و نقل هوایی است و با پیشنهاد وزیر و تایید و ابلاغ هیئت محترم وزیران به مدت سه سال منصوب میگردد.
پس از تفکیک وظایف حاکمیتی این سازمان و انتزاع وظايف تصدیگری به شرکت فرودگاههای کشور طبق مصوبه شورای عالی اداری وظایف سازمان هواپیمایی شامل مواردی نظیر: تعیین مقررات و معیارهای فنی و ایمنی هوانوردی؛ صدور، تمدید و تعلیق گواهینامههای صلاحیت پرواز؛ بررسی سوانح هوایی و نظارت بر رعایت مقررات بینالمللی میباشد.